Resultaten slaapplaatstellingen Koe-, Kleine- en Grote Zilverreiger in Noord-West-Vlaanderen weekend 17-18 januari 2026
Frank De Scheemaeker
Inleiding
In het weekend van 17 en 18 januari 2026 (of zo dicht mogelijk erbij) telden we net als in 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022,2023, 2024 en 2025 op vraag van het INBO (Instituut voor Natuur – en Bos Onderzoek) te Brussel, opnieuw de slaapplaatsen van de ‘witte ‘reigers in onze regio. Dit zou opnieuw simultaan over gans Vlaanderen gebeuren.
Resultaten
In het totaal noteerden we op 15 verschillende locaties slaapplaatsen: 10 in de polder en 5 in de zandstreek. Er kwamen in totaal 23 kleine zilverreigers, 96 grote zilverreigers en 78 koereigers slapen. Voor wat betreft de kleine zilverreiger en koereiger zijn deze opvallend lagere aantallen dan de vorige winter, wat betreft grote zilverreiger dan weer een hoger aantal.
De week voorafgaand aan het telweekend noteerden we het eerst sinds lang lichte vorsttemperaturen, vooral ’s nachts. Dit bracht net als in de vorige winterjaren een verschuiving mee van een aantal witte reigers van de kuststrook naar de ganse polder en zelfs de zandstreek. Vooral bij de koereiger en in mindere mate bij kleine en grote zilverreiger.
Verder werden mogelijks enkele kleinere en/of enkele tijdelijke slaapplaatsen niet gevonden, waardoor het effectief aantal nog net iets hoger zal liggen. Waar de vogels bij valavond, overdag of in de vroege ochtend in de onmiddellijke omgeving van een gekende slaapplaats werden gezien, werden deze wel meegeteld.
Bespreking per gebied
ZEEBRUGGE: FONTEINTJES – SMIENTENWEIDEN (9 kleine zilverreiger)
De slaapplaats in de tuin van de privé villa in de Smientenweiden herbergde op 17/01 9 kleine zilverreigers (Johan en Valérie). Geen vogels in de Fonteintjes.
UITKERKE: KLEIPUTTEN VAN WENDUINE ( 24 grote zilverreiger en 10 koereigers)
Franky Beidts, en Dirk Content waren zaterdagmorgen net als Frank verrast door de dichte mist en telden dan de maandag 19.01 24 grote zilverreiger en 10 koereigers! Een laag aantal voor de koereiger in vergelijking met de vorige telling, maar wellicht te verklaren door de vorst de vorige dagen en de plotse verspreiding van deze soort over de ganse regio. Idem 2025. Hier toch nog het uitzonderlijk hoog aantal van 1300 slapende aalscholvers in de verf zetten!KNOKKE: ZWIN – RETRANCHEMENT – NIEUWE VREDE (3 kleine-, 3 grote zilverreiger)
Op zaterdagavond 17 01 vatte Frank De Scheemaeker post op de midden dijk van de Nieuwe Vrede en zag erbij vanavond tussen 17u en 18u 3 3 kleine en 3 grote zilverreigers binnenvallen. Geen Koereiger. Typisch aantal afname in de winter.
DAMME: VERBRAND FORT (10 Grote zilverreigers en 7 Koereigers) – FORT BEIEREN (7 Grote zilverreigers en 12 koereigers)
Beide slaapplaatsen waren bevolkt dit weekend. Gilles nam op 17 01 ’s avonds 10 grote zilverreigers waar aan het Verbrand Fort, samen met 7 koereigers. Anthony en Rudy namen op hetzelfde moment, eveneens ’s avonds dus, 7 grote zilverreigers en 12 koereigers waar in de prive tuin Damse Vaart (omgeving Fort Beieren).
BRUGGE: BLAUWE TOREN (8 kleine- en 7 grote zilverreigers en 10 koereigers)
De slaapplaats van de vogels uit deze regio verlegt zich regelmatig. Soms in de Smientenweiden te Zeebrugge, soms langs het Zeekanaal te Lissewege, soms in de Blauwe Toren, soms een combinatie van 2 of 3 slaapplaatsen. Wellicht gestuurd door vorstinval en of verstoring. Nu sliepen de vogels gedeelte in de Smientenweiden, gedeeltelijk in de Blauwe Toren. Wim Jans op 16.01 ’s avonds 8 kleine en 7 grote zilverreigers en 10 koereiger.
KLEMSKERKE – SCHAPEBOER STRUWEEL-MOERASJE (11 Grote en 3 kleine zilverreiger, 13 koereigers)
Identiek hetzelfde fenomeen als te Uitkerke. Ook hier opvallend kleinere aantallen Koereigers, wellicht door de vorstinval meer binnenland opzoekend (zie grotere aantallen in Damme). Op 17/01 3 kleine + 11 grote zilverreigers en 13 koereigers. Wim Pauwels.
STALHILLE – MOERASBOSJE
Een onregelmatig slaapplaats. Geen gegevens ontvangen dit weekend van de vaste teller, waardoor we besluiten dat er geen vogels kwamen slapen – ook geen waarnemingen uit de directe omgeving.
MEETKERKE: LAGE MOERE (12 grote zilverreiger – 23 koereigers)
De vogels komen al een tijdje niet meer slapen in een privé jachtput net ten noorden van de Betonfabriek langs het kanaal Brugge-Oostende, maar aan de Put van Meetkerke. De slaapplaats is daar van de Noordzijde goed te tellen. Patrick Janssens telde op 17.01 er 23 koereiger en 12 grote zilverreiger.
HOEKE: STEENBAKKERIJ – KLEIPUTTEN (resp. 8 + 4 grote zilverreigers)
Tijdens het telweekend – 17.01 – 8 grote zilverreigers op de traditionele slaapplaats aan de Steenbakkerij. Maar ook 4 vogels die komen slapen aan de overkant van de Damse Vaart, waar ook de aalscholvers slapen. Geen koereigers gemeld aan de Kleiputten. Emmanuel Crul
ZEDELGEM: VLOETHEMVELD (3 grote zilverreigers)
Luc De Cat telde op 18/01 3 grote zilverreiger op de traditionele slaapplaats. Wel opmerkeliijk waren de verbluffende aantallen aalscholvers die er kwamen slapen!
SIJSELE: GOLF – ZANDBERGHOEVE (1 grote zilverreiger)
Dit jaar 1 grote zilverreiger op de gekende slaapplaats aan de Golf = Stockmanhoeve te Sijsele – 17.01 – Stefaan Anseeuw.
OEDELEM – SINT-KRUIS – ASSEBROEK: RYCKEVELDE – TWAALFHOEK OEDELEM – BEERNEM – ASSEBROEKSE MEERSEN (4 grote en 1 kleine zilverreiger)
Tijdens het telweekend werd net als in 2024 en 2025 de exacte slaapplaats niet gevonden, maar verbleven zeker 4 grote en 1 kleine zilverreiger in het gebied die er ook zo goed als zeker ergens gingen slapen, gezien het aantal waarnemingen overdag en bij valavond. We tellen deze mee bij de statistieken. (Rik Vande Kerchove, Eric Hermy, Ignace Anseeuw, e.v.a.).
EERNEGEM – STATIONSPUT en of WESTKERKE – REIGERKOLONIE
Geen meldingen van slapende vogels rond de Stationsput van Eernegem.
KLEINERE – ONREGELMATIGE OF NIET GEVONDEN SLAAPPLAATSEN – OOSTKAMP–RUDDERVOORDE – WINGENE – DE GRENS VAN DE REGIO:TORHOUT (2 Grote Zilverreiger)
Verder zat tijdens het telweekend 1 grote zilverreiger te Wingene en 1 aan de Warandeputten te Oostkamp. Deze werden meegeteld, gezien die zeker op een ongekende plaats in de omgeving slapen.
SINT-MICHIELS – OOSTKAMP: CHARTREUSEN (2 grote zilverreiger – 2 koereiger)
Het ganse weekend melding van 2 grote zilverreiger en 2 koereiger. Geen slaapplaats gezocht. Gezien de vogels er zeker ergens slapen bij de statistieken geteld.
Bespreking resultaten
Grote Zilverreiger
De 96 Grote Zilverreigers zorgen voor een kleine stijging t.o.v. 2025, maar we mogen toch uitgaan van een stabiele situatie. De kleine vorst en sneeuwinval van begin januari hadden geen invloed op de aantallen in de regio en op het eventueel gebruik van andere slaapplaatsen.
| Gebied | Mid jan 17 | Mid jan 18 | Mid jan 19 | Mid jan 20 | Mid jan 21 | Mid jan 22 | Mid jan 23 | Mid jan 24 | Mid jan 25 | Mid jan 26 |
| Knokke (Nieuwe Vrede) | – | 3 | 5 | 7 | 15 | 3 | 5 | 9 | 3 | 3 |
| Zeebrugge-Smientenweiden | – | – | – | – | – | – | – | – | 1 | 0 |
| Wenduine (Kleiputten) | – | – | – | 9 | 14 | 3 | 20 | 4 | 11 | 24 |
| Damme ( kant Fort Beieren)/Verbrand Fort | 6 | 2 | (3) | 18 | 4+15 | 4+16 | 6+17 | 5+14 | 5+5 | 7+10 |
| Hoeke (kleiput/steenbakkerij) | 3 | 6 | 0 | 6 | 9 | 19 | 12 | 20 | 15 | 4+8 |
| Dudzele RLW | – | 2 | 2 | 0 | 2 | 3 | 0 | 0 | 2 | 0 |
| Brugge (Blauwe Toren) | – | 3 | 0 | 7 | 0 | 5 | 7 | 14 | 12 | 7 |
| Meetkerke (Jagersput/Put) | 7 | 17 | 4 | 15 | 15 | 15 | 11 | 0 | 6 | 0+12 |
| Stalhille (Moerasbosje) | – | – | – | – | 2 | 2 | – | – | – | – |
| De Haan – Klemskerke | – | – | 9 | 27 | 19 | 3 | 16 | 16 | 12 | 11 |
| Oudenburg – Pompje | – | – | – | – | – | 9 | – | – | – | – |
| Zedelgem (Vloethemveld) | 1 | 1 | 3 | 2 | 2 | 3 | 2 | 3 | 3 | 3 |
| Oostkamp –Assebroek – Oedelem
(Warandeputten)
|
1 | 0 | – | 0 | 1 | (6) | (7) | (3) | (3) | (4+1) |
| Sijsele (Stockmanshoeve) | – | 1 | 1 | 1 | (2) | 0 | 4 | 2 | 1 | |
| Sijsele (Zandberghoeve) | 1 | 1 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | ||
| Eernegem (Stationsput) | – | – | – | – | – | – | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Ruddervoorde-Wingene | 1 | (1) | (1) | 0 | (2) | (1) | ||||
| Totaal | 18 | 36 | 28 | 92 | 101 | 97 | 104 | 92 | 81 | 96 |
Tabel 1 = aantallen Grote Zilverreigers op de gekende slaapplaatsen in Noord-West-Vlaanderen, januari 2017/2018/2019/2020//2021/2022/2023,2024,2025 en 2026
( ) betekent zeker in de directe omgeving slapend, maar exacte plaats niet gevonden.
Kleine Zilverreiger
Verblijft zoals gezegd in de zomer en het vroege najaar meestal in de polder en zwermt tijdens de winter vaak uit over de ganse regio, ook wel een beetje afhankelijk van de temperaturen. Bij zachte winters blijven ze langer aan de kust dan in koude winters.
Door de vorst, zowel overdag als ’s nachts in de dagen voorafgaand aan de telling, zijn wellicht heel wat onvoorziene verschuivingen gebeurd qua foerageer en slaapgedrag. Maar we menen te mogen stellen dat de aantallen representatief zijn, zeker als we vergelijken met de dag waarnemingen.
| Gebied | Mid jan 17 | Mid jan 18 | Mid jan 19 | Mid jan 20 | Mid jan 21 | Mid jan 22 | Mid jan 23 | Mid jan 24 | Mid jan 25 | Mid jan 26 |
| Zeebrugge ( Smienten weiden) (Fonteintjes) | 15 | 13 | 16 | 13 | 13 | 2 | 17 | 4 | 9 | 9 |
| Kleiputten Wenduine | – | – | – | 2 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 |
| Knokke (Int Dijk – Retranchement) (Nieuwe Vrede) | 4 | 9 | (3) | 5 | 3 | 17 | 12 | 18 | 9 | 3
|
| Damme (kant Fort Beieren- Rombautswerve) | 1-0 | 3-0 | 0 | 0 | 1-0 | 0-1 | 0 | 0 | 3-0 | 0 |
| Hoeke (kleiputten/steenbakkerij | 2 | – | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Meetkerke (Jagersput) | 6 | 1 | 0 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 | 1 | 0 |
| Brugge (Blauwe Toren) | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 21 | 10 | 16 | 5 | 8 |
| Klemskerke-Kwadeweg | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 5 | 1 | 3 |
| Oedelem/Sint-Kruis (bosjes) | 3 | 7 | 5 | 6 | 7 | 1 | (3) | (1) | (1) | 0 |
| Sijsele (Stockmanshoeve) | 1 | 0 | 0 | |||||||
| Torhout (Groenhove Bufferbek. of omgeving) | 3 | – | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | (1) | (2) | 0 |
| Snellegem (Debaets) – Jabbeke (prive vijver) | – | 2 | 0 | – | 0 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 |
| De Haan | — | – | 3 | – | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Sint-Michiels-Kerkebeek | – | – | – | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Zedelgem – Vloethemveld | 1 | |||||||||
| Eernegem – Stationsput | – | – | – | 5 | 1 | 0 | 0 | (1) | (1) | 0 |
| Totaal | 30 | 35 | 27 | 32 | 25 | 46 | 47 | 46 | 34 | 23 |
Tabel 2 = aantallen Kleine Zilverreigers op de gekende slaapplaatsen in Noord-West-Vlaanderen, januari 2016,2017,2018,2019,2020,2021,2022,2023, 2024, 2025 en 2026
Koereiger
De stijgende trend van het aantal overwinterende vogels werd een halt toegeroepen! Na een recordaantal waarnemingen in het najaar, na de koudprik van begin januari opvallende lagere aantallen. Op alle slaapplaatsen samen noteren we nu 78 vogels. Net als in 2024 en 2025 verlaten de koereigers vanaf de jaarwisseling meer en meer de kustpolders en slaapplaatsen tegen aan de kust gelegen, om zich te verspreiden over de ganse kuststreek en dit jaar ook voor een klein deel over de zandstreek.
in totaal noteren we 78 vogels, in 2025 136 en in 2024 93 vogels op volgende slaapplaatsen:
17.01.2026: 0 (0) (15)ex Kleiputten Hoeke (ECR)
17.01.2026: 0 (0) (4) ex Nieuwe Vrede te Knokke (FDS, LMA)
17.01.2026: 12( 5) (5) ex Prive Vijver Damse Vaart ten O van Fort Beieren (AMA -RDP)
17.01.2026: 7 (25) (7) ex Verbrand Fort Damme (GBA)
16.01.2026: 10 (5) (16) ex Blauwe Toren (WJ)
17.01.2026: 23 (35) (4) ex. Put Meetkerke (PJ)
19.01.2026: 10 (33) (24 ) ex Kleiputten Wenduine (FBE, DCO)
17.01.2026: 13 (22) (18) ex Kwadeweg Klemskerke (WPW, FDR)
16.01.2025: (0) (5) (0) koereiger Sijsele
Slechts 1 vogel overdag in de regio Aartrijke/Zerkegem. We tellen die mee! Ervaring leert dat ze zo goed als zeker in de omgeving (of prive vijver Jabbeke of Put van Zerkegem) slapen. Wat ook via Stijn Cooleman na contact met de eigenaar bevestigd wordt! Twee vogels verblijven ganse weekend in regio Oostkamp/Sint-Michiels en tellen we ook bij de statistieken
Dankwoord
Met dank aan alle tellers en medetellers: Frank De Scheemaeker, Luc Maertens, Eric Hermy, Rik Vande Kerchove, Ignace Anseeuw, Wim Jans, Johan Debuck, Valérie Goethals, Gilles Bavay, Emmanuel Crul, Rudy Deplae, Anthony Maes, Stefaan Anseeuw, Marc De Ceuninck, Wim Jans, Wim Pauwels, Luc De Cat, Franky Beidts, Dirk Content, Patrick Janssens, Sven Maly. Excuses als ik iemand vergeten ben.
En ook diegenen die spontaan hun gegevens op waarnemingen.be posten. Vaak waren ze van onschatbare waarde bij het samenleggen van de puzzelstukjes. Ook dank aan de fotografen wiens foto’s ik uit de Mergus mediatheek plukte.
Literatuur
D’hoore P, 2001. De aanwezigheid van de Kleine Zilverreiger in het witte polderdorp Lissewege: 1995-2000. Mergus Nieuwsbrief nr. 8.
De Scheemaeker 2004. Slaaptrektelling Kleine Zilverreiger in het Zwin/Zwinbosjes te Knokke, winter 2001-2002. Mergus Nieuwsbrief nr. 18: blz. 12-14
De Scheemaeker 2005. Slaaptrektelling Kleine Zilverreiger in het Zwin/Zwinbosjes te Knokke, winter 2002-2003. Mergus Nieuwsbrief nr. 20: blz. 2-4
De Scheemaeker 2007. Slaapplaatstellingen Kleine Zilverreiger in Noord-West-Vlaanderen, winter 2003-2004. Mergus 2007 (32): blz. 16-23
De Scheemaeker 2007. Slaapplaatstellingen Kleine Zilverreiger in Noord-West-Vlaanderen, winter 2004-2005. Mergus 2007 (32): blz. 24-32
De Scheemaeker 2007. Slaapplaatstellingen Kleine Zilverreiger in Noord-West-Vlaanderen, winter 2005-2006. Mergus 2007 (32): blz. 33-42
Voisin Claire, José Godin and Alain Fleury 2005. Status and behaviour of Little Egrets wintering in western France. British Birds, september 1995:468-475.
De Scheemaeker 2016 Slaapplaatstellingen ‘witte’ reigers in Noord-West-Vlaanderen, weekend 12 en 13 november 2016. Mergus website – projecten Zilverreigers
De Scheemaeker 2019 Slaapplaatstellingen ‘witte’ reigers in Noord-West-Vlaanderen, weekend 15-16 januari 2019. Mergus website – projecten Zilverreigers
De Scheemaeker 2019 Slaapplaatstellingen ‘witte’ reigers in Noord-West-Vlaanderen, weekend 14 en 15 november 2019. Mergus website – projecten Zilverreigers
De Scheemaeker 2020 Slaapplaatstellingen ‘witte’ reigers in Noord-West-Vlaanderen, weekend 17 en 18 januari 2020. Mergus website – projecten Zilverreigers
De Scheemaeker 2021 Slaapplaatstellingen ‘witte’ reigers in Noord-West-Vlaanderen, weekend 15 en 16 januari 2021. Mergus website – projecten Zilverreigers
De Scheemaeker 2022 Slaapplaatstellingen ‘witte’ reigers in Noord-West-Vlaanderen, weekend 15 en 16 januari 2022. Mergus website – projecten Zilverreigers
De Scheemaeker 2023 Slaapplaatstellingen ‘witte’ reigers in Noord-West-Vlaanderen, weekend 14 en 15 januari 2023. Mergus website – projecten Zilverreigers
De Scheemaeker 2024 Slaapplaatstellingen ‘witte’ reigers in Noord-West-Vlaanderen, weekend 13 en 14 januari 2024. Mergus website – projecten Zilverreigers
De Scheemaeker 2025 Slaapplaatstellingen ‘witte’ reigers in Noord-West-Vlaanderen, weekend 16 en 17 januari 2025. Mergus website – projecten Zilverreigers
Frank De Scheemaeker, Ronselarestraat 105, 8380 Brugge – fds4022@gmail.com