Resultaten slaapplaatstellingen Koe-, Kleine- en Grote Zilverreiger in Noord-West-Vlaanderen weekend 15 -16 november 2025
Frank De Scheemaeker
Inleiding
In het weekend van 15 en 16 november 2025 telden we net als in 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021,2022,2023 en 2024 , dus voor het tiende jaar op rij, op vraag van het INBO (Instituut voor Natuur – en Bos Onderzoek) te Brussel, opnieuw de slaapplaatsen van de ‘witte ‘reigers in onze regio. Dit zou opnieuw simultaan over gans Vlaanderen gebeuren.
De temperaturen lagen in oktober en november een gans stuk hoger dat de gemiddelde van de voorbije jaren en op zaterdag 15 november meten we zeker 15 graden!
Frank richtte de week voor de telling met succes een Mergus whatsapp groep – slaapplaatstellingen witte reigers in Noord-West-Vlaanderen. Alle 21 vaste tellers werden ingeschreven en het succes was verbluffend: zo goed als alle tellers gaven hun resultaten met de nodige commentaar onmiddellijk na hun telling door, zodat we de zondagavond reeds een beeld hadden van de totaalaantallen en ook de andere tellers konden meegenieten van de resultaten van de collega’s.
Resultaten
In het totaal ontdekten we 12 verschillende slaapplaatsen: 10 in de polder en 2 in de zandstreek. Er kwamen in het totaal 49 (82) (60) kleine zilverreigers, 103 (77) (145) grote zilverreigers en 501 (383) (277) koereigers slapen (aantallen in 2024 en 2023 ). Voor deze laatste soort zijn is dat een dat nieuw regionale record. De grote zilverreiger herstelde zich van de felle afname van vorige winterhalfjaar. De kleine zilverreiger nam af in aantal in de Achterhaven van Zeebrugge, wat vertaald werd in lage aantallen op de slaapplaatsen in de omgeving. Vooral de toename van de koereigers is opmerkelijk en ook het feit dat de aantallen hoger zijn dan de spontane september en oktober tellingen.
Bespreking per gebied
ZEEBRUGGE: FONTEINTJES- SMIENTENWEIDEN (2 Kleine Zilverreigers)
Slechts 2 kleine zilverreigers in Zeebrugge geteld! Een vogel kwam slapen in de Fonteintjes en één in het privé bosje in de Zeebrugse Smientenweiden.
LISSEWEGE: (4 Kleine Zilverreigers)
De slaapplaats van de minstens 4 vogels die in de Achterhaven verbleven tot valavond, werd niet exact gevonden. Aantallen werden meegeteld bij de totalen.
UITKERKE: KLEIPUTTEN VAN WENDUINE (6 Grote, 1 Kleine Zilverreiger en 62 Koereigers)
Franky Beidts en Dirk Content organiseerden een avond (15/11) en een ochtend (16/11) telling en we noteerden de maximum aantallen van zaterdagochtend 16/11 die heel licht hoger lagen dan die van de avond ervoor: 1 Kleine- 6 Grote Zilverreigers en 62 Koereigers vlogen toen uit. De lagere koereigers aantallen werden volledig gecompenseerd door hogere aantallen te Klemskerke (351 ex.) en Blauwe Toren Brugge (98 ex.).
KNOKKE: NIEUWE VREDE (30 Kleine – 1 Grote Zilverreiger – 0 Koereigers)
Luc en dochter Berbe Maertens en Frank namen op zaterdag avond 15.11 plaats aan de Nieuwe Vrede te Knokke en zagen er 30 Kleine en 1 Grote zilverreiger toekomen tussen 17u23 en 17u43. Geen koereigers! De meeste vogels komen traditioneel uit de richting van het Zwin aangevlogen.
DAMME: VERBRAND FORT (16 Grote Zilverreigers) – OMGEVING FORT BEIEREN (5 Grote Zilverreigers)
De aantallen opnieuw een stuk hoger dan in 2024!. De vogels slapen traditioneel op minstens twee verschillende plaatsen in Damme en dat was dit jaar weer zo. 16 Grote zilverreigers kwamen op 15 11 ’s avonds naar de slaapplaats bij het Verbrand Fort nabij de Rombautswervedijk (idem controletelling op 16/11 ’s morgens). (Gilles B) en 5 grote zilverreigers vliegen op 15/11 ‘ avonds naar de tuin vol vijvers en struwelen van een privé villa dicht bij de Vriezeganzenstraat – kant Fort Beieren op 16.11 (Anthony Maes – Rudy Deplae). Opvallend is dat al een tijdje een groep van 20-30 koereigers in het gebied verblijft, maar die trekken ’s avonds naar de Blauwe Toren op te gaan slapen!
HOEKE: Kleiputten (21 Grote Zilverreigers)
De verrassing van het weekend: na jarenlang trouw aan de slaapplaats in de Steenbakkerij, kwamen de vogels nu slapen in de Kleiputten van Hoeke. Emmanuel Crul nam een stukje ten noordoosten van de slaapplaats post en telde op zondag avond 16/11 21 binnenvliegende grote zilverreigers!
KLEMSKERKE – STRUWEEL-MOERASJE LANGS KWADEWEG (3 Kleine – 18 Grote Zilverreigers en 341 Koereigers)
Deze traditionele slaapplaats was is één van de grootste van de kuststreek: vaste teller van dienst Wim Pauwels telde een record aantal uitvliegende reigers op 15/11: over de verschillende dagen van het weekend er 3 kleine -, 18 grote zilverreigers en 341(!) koereigers. Di is het grootste aantal op één slaapplaats ooit in de regio geteld!.
BRUGGE: BLAUWE TOREN (4 Grote en 2 Kleine Zilverreigers, 98 Koereigers)
Verrassend toch wel dat zoveel koereigers het struikgewas van deze plas als slaapplaats gebruiken. Frank was er rond 16u45 aanwezig en wellicht door een aantal wandelaars met hond verzamelden de vogels hoog in de boomtoppen voor, waar ook de aalscholvers (28 ex). bleven slapen). Tussen 17u02 en 17u06 vlogen ze in kleine en middelgrote groepjes naar hun vaste slaapplaats in de zuidelijke hoek van de plas. Verder kwamen minstens 4 grote en 2 kleine zilverreigers slapen.
MEETKERKE: LAGE MOERE (15 Grote en 3 Kleine Zilverreigers + 59 Koereigers)
De vogels sliepen dit jaar verspreid over de twee gekende slaapplaatsen: aan de privé jachtput net ten noorden van de Betonfabriek langs het kanaal Brugge-Oostende met uitvliegend op 16.11 2 kleine en 19 grote zilverreigers op 16/11 (Sven Maly) en aan de Put van Meetkerke, waar Patrick Janssens zowel op zaterdagavond 15/11 als zondagmorgen 16/11 4 kleine en 6 grote zilverreigers telde .
ZEDELGEM: VLOETHEMVELD: (1 Grote Zilverreiger)
Luc De Cat meldde op 15/11 1 grote zilverreigers op deze traditionele maar inderdaad vaak heel kleine slaapplaats.
OOSTKAMP – SIJSELE – OEDELEM – SINT-KRUIS: RYCKEVELDE – TWAALFHOEK – GOLF – ZANDBERGHOEVE – WARANDE
De exacte slaapplaats werd niet gevonden, maar gezien tot 6 vogels zowel ’s avonds als ’s ochtends vroeg (15 en 16.11) in de directe omgeving verbleven , mogen we 6 vogels in de statistieken opnemen (Rik Vande Kerchove).
SINT-MICHIELS – WULGEBROEKEN: geen vogels gemeld tijdens telweekend
De slaapplaats in de tuin van Frederik Willemyns was niet bevolkt op de telling, wel 1 vogel op 09 november.
EERNEGEM – STATIONSPUT: geen vogels aanwezig.
Resultaten per soort Grote Zilverreiger
Met 103 grote zilverreigers boeken we opnieuw een stijgend resultaat na de onverwachte grote achteruitgang vorig telseizoen. De stijging was over de ganse polder verspreid, in de zandstreek minder opvallend. Rik Vande Kerchove meldde grens Oedelem/Assebroek ook één gekleurringde vogel: wit PJ03. Een vogel uit Litouwen, die hij zo als op dezelfde plaats ook in 2023 waarnam
| Gebied | Mid nov 16 | Mid nov 17 | Mid nov 18 | Mid nov 19 | Mid nov 20 | Mid nov 21 | Mid nov 22 | Mid nov 23 | Mid nov 24 | Mid nov 25 |
| Knokke (Nieuwe Vrede) | – | – | 2 | 16 | 11 | 6 | 2 | 4 | 6 | 1 |
| Heist (Kleiputten) | – | – | – | – | 1 | – | – | – | – | – |
| Wenduine (Kleiputten) | – | – | – | – | 14 | 4 | 15 | 25 | 14 | 6 |
| Damme (kant Fort Beieren (5) /kant Oostkerke (16) | 9 | 3 | 2 | 8 | 14 | 18 | 19 | 31 | 9 | 21 |
| Hoeke (kleiput/steenbakkerij) | 5 | 5 | 7 | 9 | 16 | 22 | 14 | 6 | 21 | |
| Dudzele (Ronselareweiden) | – | 2 | 1 | 2 | 2 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Brugge (Kasteel Ten Berghe) | – | 2 | – | – | – | – | – | – | – | – |
| Brugge (Blauwe Toren) | – | 2 | 2 | 7 | 2 | 4 | 6 | 8 | 9 | 4 |
| Meetkerke (Jagersput (19)+ Put MK (6) | 5 | 14 | 8 | 23 | 26 | 21 | 27 | 17 | 15 | 25 |
| Stalhille (Moerasbosje) | – | 3 | – | 2 | 9 | 4 | ? | 0 | 0 | |
| De Haan – Klemskerke | – | – | – | 20 | 17 | 4 | 17 | 25 | 12 | 18 |
| Zedelgem (Vloethemveld) | 1 | 1 | 2 | 2 | 0 | 2 | 2 | 2 | 1 | |
| Oostkamp (Warande) | 1 | 0 | 4 | 1 | 0 | 0 | 0 | 5 | 1 | 0 |
| Sijsele (Stockmanshoeve) | – | – | 1 | 1 | 1 | 0 | 1 | 2 | 2 | 0 |
| Sijsele (Zandberghoeve) | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 | ||
| Eernegem (Stationsput) | – | – | 5 | – | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Oedelem (Beverhoutsveld) | – | – | – | – | – | 2 | 0 | 7 | 1 | 6 |
| Sint-Michiels (Wulgebroeken) | – | – | – | – | – | – | – | 5 | 0 | 0 |
| Totaal | 21 | 29 | 29 | 88 | 102 | 85 | 122 | 145 | 77 | 103 |
Tabel 1 = aantallen Grote Zilverreigers op de gekende slaapplaatsen in Noord-West-Vlaanderen, november 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021,2022, 2023, 2024 en 2025
Kleine Zilverreiger
Verblijft zoals gezegd in de zomer en het vroege najaar meestal in de polder en zwermt tijdens de winter uit over de ganse regio.
Ondanks een mooi aantal broedkoppel te Koolkerke en in de Zwinbosjes en een voorlopig zacht winterhalfjaar werden minder vogels geteld dan de vorige jaren. Er is maar één echt grote slaapplaats meer over in de regio en dat is deze aan de Nieuwe Vrede te Knokke. De exacte slaapplaats van het klein aantal vogels dat in de Achterhaven verblijft werd niet exact gevonden.
Er zijn zeker nog enkele heel kleine slaapplaatsen in de regio, maar die zijn onmogelijk allen op te sporen/op te volgen.
| Gebied | Mid nov 2016 | Mid nov 2017 | Mid nov 2018 | Mid nov 2019 | Mid nov 2020 | Mid nov 2021 | Mid nov 2022 | Mid nov 2023 | Mid nov 2024 | Mid nov 2025 |
| Zeebrugge ( Smienten weiden)- Fonteintjes | 20 | 21 | 15 | 20 | 4 | 0 | 10 | 10 | 2 | 2 |
| Zeebrugge-Lissewege (exacte plaats onbekend) | – | – | – | – | 13 | 9 | 4 | |||
| Lissewege – Zeekanaalberm | – | – | – | – | – | – | – | – | 27 | – |
| Knokke (Nieuwe Vrede) | 10 | 13 | 19 | 17 | 12 | 33 | 27 | 32 | 40 | 30 |
| Brugge – Blauwe Toren | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 5 | 14 | 14 | 0 | 2 |
| Wenduine – Kleiputten | – | – | – | – | – | – | – | 2 | 1 | 0 |
| Damme (kant Fort Beieren) | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 1 | 1 | 0 | 0 | 0 |
| Hoeke (kleiputten/steenbakkerij) | 0 | – | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Meetkerke (Jagersput 2)(Put (4)) | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2 | 6 |
| Oedelem/Sint-Kruis (bosjes)/Assebroekse M | 9 | 7 | 1 | 3 | 0 | 3 | 0 | 1 | 1 | 0 |
| Torhout (Groenhove Bufferbekken | 0 | – | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 | 0 |
| Wingene (Caluwenbroek) | 2 | 0 | ||||||||
| Snellegem (Debaets) | – | – | 0 | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Eernegem – Stationsput | – | – | – | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| Klemskerke – Moerasbos | – | – | – | – | – | – | – | 1 | 6 | 3 |
| Totaal | 39 | 42 | 35 | 47 | 31 | 51 | 52 | 60 | 82 | 49 |
Tabel 2 = aantallen Kleine Zilverreigers op de gekende slaapplaatsen in Noord-West-Vlaanderen, november 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021,2022,2023, 2024 en 2025
Koereiger
De Koereiger is al enkele jaren aan een stevige opmars bezig, maar dit jaar halen we voor het eerst de kaap van de 500 vogels!
Opvallend is toch dat ze opnieuw vooral in het westelijk deel van de regio vertoeven, terwijl de grote zilverreiger helemaal verdeeld over de regio verschijnt en de kleine zilverreiger zich beperkt tot de kuststrook.
De aantallen op de 3 slaapplaatsen zijn indrukwekkend (aantallen 2024-2023):
Kleiputten van Wenduine: 16.11: 62 (170) (174) vogels
Moerasbos Klemkerke: 16 .11: 341 (124) (76) vogels
Put van Meetkerke: 16 .11: 0 (59) (0) vogels
Blauwe Toren Brugge: 15.11: 98 (30) (0) vogels
Dus nieuw regionale record 501 slapende vogels! T.o.v.381, 277, 123 en 56 vogels in november 2024, 2023, 2022 en 2021.
BIJKOMENDE INFORMATIE
Indien u in de volgende weken of maanden nog slaapplaatsen ontdekt of telt – graag alle informatie op waarnemingen.be plaatsen en of aan fds4022@gmail.com doormailen aub
Dankwoord
Met dank aan alle slaapplaatstellers en medetellers: Luc en Berbe Maertens, Frank De Scheemaeker, Eric Hermy, Anthony Maes, Emmanuel Crul, Gilles Bavay, Marc De Ceuninck, Stefaan Anseeuw, Rik Vande kerchove, Sam Dewanckele, Frederik Willemeyns, Patrick Janssens, Wim Pauwels, Luc De Cat, Rudy Deplae, Bart Vantorre, Franky Beidts, Dirk Content, Johan Debuck en Valérie Goethals. Ook alle waarnemers die toevallige waarnemingen melden en ook dank aan de fotografen wiens foto’s ik uit de Mergus mediatheek plukte. Excuses als ik een (mede) teller vergat!